เมื่ออุดมการณ์ไม่ใช่ใบเบิกทาง ส่องการตีความศาสนาของ BRN ผ่านสัจธรรมแห่งศีลธรรมและมนุษยธรรม

การอ้างอิงศาสนากับการประเมินผลลัพธ์บนฐานคุณธรรม
ในบริบทความขัดแย้งเชิงโครงสร้างและประวัติศาสตร์ของพื้นที่ชายแดนใต้ การตีความหลักคำสอนทางศาสนาได้กลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ถูกนำมาใช้อย่างต่อเนื่อง การอธิบายความเชื่อเพื่อรองรับแนวทางการต่อสู้ทางการเมืองของกลุ่มขบวนการ BRN มักปรากฏในลักษณะของการหยิบยกถ้อยคำ ข้อบท หรือหลักการบางประการมาตีความเพื่อสร้างความชอบธรรมให้แก่การเคลื่อนไหว อย่างไรก็ตาม ในมิติของงานความมั่นคง สังคมศาสตร์ และจริยธรรมศาสตร์ ปรากฏการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงประเด็นแหลมคมที่ต้องได้รับการพิจารณาอย่างพิถีพิถันและรอบด้าน เพราะการอ้างอิงหลักศาสนาเพียงอย่างเดียวนั้น ไม่ได้ทำให้ความคิด การกระทำ หรือแนวทางใดๆ กลายเป็นความถูกต้องโดยอัตโนมัติ การตัดสินความถูกต้องของการตีความจึงไม่สามารถพิจารณาเพียงแค่โครงสร้างของวาทกรรม แต่ต้องย้อนกลับไปพิจารณาถึงแก่นแท้ของคำสอน คุณธรรมพื้นฐาน และผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมต่อชีวิตของผู้คนในสังคม
.
ภารกิจงานความมั่นคงกับการตั้งคำถามต่อหลักจริยธรรมสากล
งานด้านความมั่นคงที่ก้าวหน้าและยั่งยืน ย่อมไม่ได้หยุดอยู่เพียงการเฝ้ามองหรือทำความเข้าใจภาษา ตัวบท และความเชื่อเชิงอัตลักษณ์เท่านั้น แต่จำเป็นต้องลงลึกไปถึงการประเมินผลกระทบในมิติจริยธรรมและการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข การเคารพในคุณค่าของชีวิตมนุษย์ การไม่เบียดเบียนผู้อื่น การสร้างความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน และการดำรงชีวิตอยู่ร่วมกันภายใต้กรอบกฎหมายและความรับผิดชอบต่อสังคม ถือเป็นบรรทัดฐานสำคัญที่ไม่ว่าจะอ้างอิงความเชื่อในระดับใดก็ไม่อาจมองข้ามได้ เมื่อกลุ่มขบวนการนำหลักคำสอนมาเชื่อมโยงกับอุดมการณ์ทางการเมือง คำถามสำคัญที่สุดที่ฝ่ายความมั่นคงและสังคมต้องร่วมกันพิจารณา จึงไม่ใช่เพียงแค่ว่าพวกเขาหยิบยกข้อธรรมใดมากล่าวอ้าง แต่คือการตั้งคำถามต่อว่า การตีความและการนำเสนอในลักษณะดังกล่าวยังคงรักษาและสอดคล้องกับคุณค่าพื้นฐานของศาสนา ตลอดจนหลักจริยธรรมสากลที่ควรร่วมกันยึดถืออยู่หรือไม่
.
บรรทัดฐานการตีความที่ถูกต้องและการปกป้องคุณค่าความเป็นมนุษย์
แล้วการตีความแบบใดจึงควรได้รับคำอธิบายว่าเป็นการตีความที่ถูกต้องและเป็นธรรม คำตอบสำหรับประเด็นนี้ไม่ได้วัดกันที่ความหนักแน่นของคำอธิบาย วาทศิลป์ทางการเมือง หรือความสามารถในการอ้างอิงตัวบทของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หากแต่วัดกันที่ผลลัพธ์ว่า การตีความนั้นสามารถปกป้อง โอบอุ้ม และรักษาคุณค่าของความเป็นมนุษย์ไว้ได้มากน้อยเพียงใด การตีความศาสนาที่ตั้งอยู่บนฐานของศีลธรรมอันบริสุทธิ์ จะต้องตระหนักถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียม โดยไม่เลือกปฏิบัติหรือเคารพเฉพาะชีวิตของผู้ที่มีแนวคิด อัตลักษณ์ หรืออุดมการณ์เดียวกับตนเอง ต้องไม่ลดทอนคุณค่าของผู้เห็นต่างจนกลายเป็นอื่น และที่สำคัญที่สุดคือ ต้องไม่เปิดช่องให้ความเชื่อหรือการตีความนั้นถูกใช้เป็นข้ออ้างในการสร้างความเดือดร้อน ความหวาดกลัว หรือความสูญเสียแก่ผู้อื่นในสังคม
.
ความย้อนแย้งของการใช้ความเชื่อสร้างความชอบธรรมให้ความรุนแรง
ในทางกลับกัน หากปรากฏว่าการตีความคำสอนในลักษณะใดนำไปสู่การยอมรับความรุนแรง การมองข้ามความรับผิดชอบต่อชีวิตและร่างกายของเพื่อนมนุษย์ หรือการพยายามเปลี่ยนให้การเบียดเบียนและทำลายล้างกลายเป็นเรื่องที่ยอมรับได้ การตีความในลักษณะนั้นย่อมสะท้อนให้เห็นถึงความย้อนแย้งอย่างรุนแรงระหว่างสิ่งที่กล่าวอ้างกับหลักคุณธรรมที่ศาสนารับรอง สังคมจึงไม่อาจปล่อยให้บรรยากาศของการถกเถียงเชิงอุดมการณ์ ประวัติศาสตร์ความแค้น หรือเป้าหมายทางการเมือง มาบดบังคำถามพื้นฐานที่สุดทางจริยธรรม นั่นคือ ในความขัดแย้งที่เกิดขึ้น ใครกำลังเป็นผู้ได้รับความทุกข์ทรมาน ใครกำลังถูกละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐาน และใครต้องเป็นผู้รับผิดชอบต่อผลกระทบและความสูญเสียที่เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันของผู้คน
.
แก่นแท้ของศาสนากับการอยู่เหนืออุดมการณ์ทางการเมือง
บทสรุปของเรื่องนี้จึงย้อนกลับสู่ความจริงอันเป็นสัจธรรมว่า ไม่ว่าจะมีการอ้างเหตุผลทางการเมือง อุดมการณ์การต่อสู้ หรือประวัติศาสตร์ในระดับใด ก็ไม่ควรมีอุดมการณ์ใดทรงอำนาจหรืออยู่เหนือไปกว่าหลักศีลธรรม จริยธรรม และคุณค่าอันประเสริฐแห่งชีวิตมนุษย์ การพิจารณาความขัดแย้งในพื้นที่ด้วยสายตาที่ยึดมั่นในความเป็นมนุษย์ จะช่วยให้สังคมสามารถแยกแยะระหว่างแก่นแท้ของศาสนาออกจากเครื่องมือทางการเมืองได้อย่างเด็ดขาด ศาสนาที่แท้จริงจักต้องทำหน้าที่เป็นแสงสว่างนำทางให้มนุษย์ประพฤติดี มีความเมตตากรุณา และสร้างสรรค์สันติสุขให้เกิดขึ้นแก่โลก ไม่ใช่ถูกนำมาลดทอนหรือบิดเบือนให้กลายเป็นเพียงเครื่องมือสร้างข้ออ้างในการประทุษร้ายและทำลายล้างกันและกัน
.
บทความโดย : โกวิทย์ แซ่ซอร์ นักสื่อสารมวลชนปฏิบัติการ ศูนย์ข้อมูลข่าวสารแห่งชาติ กองส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ภาครัฐ
.
8 พ.ย. 69