บัตรทองยุคใหม่ ไม่ใช่แค่รักษาฟรี! ไทยเปิดเวที National UHC 2026 ชวนประชาชนร่วมกำหนดอนาคตระบบสุขภาพ

หลักประกันสุขภาพที่ดี ไม่ควรหยุดอยู่แค่การทำให้ประชาชนเข้าถึงบริการรักษาพยาบาล แต่ต้องเป็นระบบที่มีคุณภาพ เป็นธรรม โปร่งใส ตรวจสอบได้ และสามารถดูแลคนไทยได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

นี่คือโจทย์สำคัญที่ประเทศไทยกำลังเดินหน้าต่อยอด ผ่านการจัดประชุมวิชาการระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ปี 2569 หรือ National UHC Conference 2026 ระหว่างวันที่ 1–3 ธันวาคม 2569 เพื่อเปิดพื้นที่ให้ภาครัฐ นักวิชาการ ผู้ให้บริการ ภาคประชาสังคม และประชาชน ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและกำหนดทิศทางอนาคตของระบบสุขภาพไทย

นางสาวพลอยทะเล ลักษมีแสงจันทร์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า การประชุมครั้งนี้เกิดจากความร่วมมือของ 17 องค์กรภาคีเครือข่าย ภายใต้แนวคิดการยกระดับการอภิบาลระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าผ่านกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมบนฐานแห่งปัญญา โดยมุ่งนำองค์ความรู้ งานวิจัย และประสบการณ์จากทั้งในและต่างประเทศ มาใช้พัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพให้ตอบโจทย์ประชาชนอย่างแท้จริง

🔹 จากความสำเร็จของบัตรทอง สู่โจทย์ใหม่ของระบบสุขภาพไทย

ประเทศไทยมีประสบการณ์ในการพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าที่ได้รับความสนใจจากนานาชาติ โดยเฉพาะระบบบัตรทอง ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการสาธารณสุขได้อย่างทั่วถึง

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายในวันนี้ไม่ได้มีเพียงการขยายสิทธิการรักษา แต่ยังรวมถึงการบริหารจัดการงบประมาณ การยกระดับคุณภาพบริการ ความเหลื่อมล้ำระหว่างกองทุนสุขภาพ และการสร้างความเชื่อมั่นว่าทรัพยากรด้านสุขภาพถูกนำไปใช้อย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด

เวที National UHC Conference 2026 จึงให้ความสำคัญกับ 4 ประเด็นหลัก ได้แก่

1️⃣ ระบบสุขภาพต้องโปร่งใสและตรวจสอบได้
พัฒนาการบริหารจัดการให้มีความรับผิดรับชอบ เปิดเผยข้อมูล และสร้างความเชื่อมั่นต่อการใช้งบประมาณ

2️⃣ ลดช่องว่างระหว่างกองทุนสุขภาพ
เปรียบเทียบระบบหลักประกันสุขภาพทั้ง 3 ระบบ เพื่อค้นหาแนวทางลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเป็นธรรมในการเข้าถึงบริการ

3️⃣ เรียนรู้จากต่างประเทศ
นำประสบการณ์และแนวทางที่ประสบความสำเร็จจากนานาชาติมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย

4️⃣ ให้ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดนโยบาย
เปิดโอกาสให้ประชาชนสะท้อนปัญหา เสนอแนวทางพัฒนา และร่วมติดตามประเมินผลนโยบาย ไม่ใช่เป็นเพียงผู้รับบริการเท่านั้น

🔹 เปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีเสียง ไม่ใช่แค่มีสิทธิรักษา

อีกหนึ่งกลไกสำคัญของการประชุมครั้งนี้ คือกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมบนฐานแห่งปัญญา หรือ 4PW (Participatory Public Policy Process based on Wisdom) ซึ่งเปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีบทบาทตั้งแต่การแลกเปลี่ยนข้อมูล การวิเคราะห์ปัญหา ไปจนถึงการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย

ขณะเดียวกัน ยังนำกรอบ TAPIC มาใช้เป็นแนวทางพัฒนาการอภิบาลระบบหลักประกันสุขภาพ ครอบคลุม 5 มิติ ได้แก่ ความโปร่งใส (Transparency) ความรับผิดรับชอบ (Accountability) การมีส่วนร่วม (Participation) ความซื่อตรงและยึดมั่นในหลักการ (Integrity) และขีดความสามารถเชิงนโยบาย (Capacity)

หัวใจสำคัญคือการทำให้ระบบสุขภาพไม่ได้ถูกขับเคลื่อนด้วยการตัดสินใจของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องตั้งอยู่บนข้อมูล หลักฐานทางวิชาการ และเสียงสะท้อนจากผู้ที่เกี่ยวข้องจริง โดยเฉพาะประชาชนผู้ใช้บริการและบุคลากรทางการแพทย์

🔹 อนาคตหลักประกันสุขภาพไทย ต้องดีกว่าแค่การรักษาเมื่อเจ็บป่วย

สิ่งที่น่าจับตาจากเวทีครั้งนี้ คือการนำผลการศึกษาวิจัย การเปรียบเทียบกองทุนสุขภาพทั้ง 3 ระบบ บทเรียนจากต่างประเทศ และข้อคิดเห็นของประชาชน มาร่วมกันพัฒนาเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย

เพราะระบบหลักประกันสุขภาพที่ยั่งยืน ไม่ได้วัดเพียงจำนวนคนที่มีสิทธิรักษาพยาบาล แต่ต้องมองถึงคุณภาพบริการ ความเสมอภาคในการเข้าถึง การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และความสามารถในการดูแลประชาชนได้ในระยะยาว

การประชุม National UHC Conference 2026 จึงเป็นอีกก้าวสำคัญในการต่อยอดระบบหลักประกันสุขภาพของไทย จากระบบที่มุ่งให้ประชาชนมีสิทธิรักษา ไปสู่ระบบที่ประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทาง ตรวจสอบการทำงาน และร่วมสร้างหลักประกันสุขภาพที่มีคุณภาพและเป็นธรรมสำหรับทุกคน

📌 ร่วมติดตาม National UHC Conference 2026

📅 วันที่ 1–3 ธันวาคม 2569
📍 ณ ห้อง Infinity Ballroom โรงแรมพูลแมน คิง เพาเวอร์ กรุงเทพ (รางน้ำ)
📺 รับชมถ่ายทอดสดทาง Facebook สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.)

เพราะอนาคตระบบสุขภาพไทย ไม่ใช่เรื่องของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เป็นเรื่องที่ทุกคนมีส่วนร่วมกำหนดได้